رویکرد فلسفه در مدارس و سازمان ها

رویکرد فلسفه در مدارس و سازمان ها

نقش و جایگاه معلم و فضای کلاس در پرورش خلاقیت هنری

نوع مقاله : مروری

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم تربیتی، واحد بندر گناوه، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر گناوه، ایران
2 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد بندر گناوه، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر گناوه، ایران-استادیار پژوهشی مرکز مطالعات فراجا
10.22034/esbam.2026.587254.1101
چکیده
هدف: خلاقیت هنری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش‌آموزان، جایگاه ویژه‌ای در نظام‌های آموزشی معاصر یافته است. در دنیای امروز که نوآوری و توانایی حل مسئله از الزامات اساسی توسعه فردی و اجتماعی به شمار می‌روند، توجه به عوامل مؤثر بر پرورش خلاقیت هنری در محیط‌های آموزشی از اهمیت فراوانی برخوردار است از این‌ رو، شناسایی نقش معلم و فضای کلاس درس در شکوفایی استعدادها و توانمندی‌های خلاق دانش‌آموزان می‌تواند زمینه‌ساز بهبود کیفیت آموزش هنر و ارتقای فرایند یادگیری باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و جایگاه معلم و فضای کلاس در پرورش خلاقیت هنری دانش‌آموزان انجام شده است. روش کار: این پژوهش از نوع مطالعه مروری نظام‌مند ست و داده‌های مورد نیاز از طریق جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی معتبر داخلی و خارجی شامل Scopus، ScienceDirect، ERIC، Google Scholar، SID و Magiran گردآوری و مقالات منتشرشده در بازه زمانی 2013 تا 2025 بود. نتایج: نتایج نشان داد که خلاقیت هنری دانش‌آموزان حاصل تعامل چندبعدی میان ویژگی‌های فردی یادگیرندگان، شیوه‌های تدریس معلم و ویژگی‌های محیط یادگیری است. معلمان با به‌کارگیری رویکردهای دانش‌آموزمحور، فراهم‌کردن فرصت تجربه‌گری، حمایت از ایده‌های نو، تشویق تفکر واگرا و ایجاد فضایی عاری از ترس و قضاوت، نقش مؤثری در توسعه خلاقیت هنری ایفا می‌کنند. همچنین، فضای کلاس زمانی می‌تواند بستر مناسبی برای پرورش خلاقیت فراهم آورد که از ویژگی‌هایی نظیر امنیت روانی، آزادی بیان، انعطاف‌پذیری، تعامل سازنده و دسترسی به منابع و محرک‌های هنری برخوردار باشد. نتیجه گیری: بر این اساس، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی ویژه‌ای برای توانمندسازی معلمان در زمینه آموزش خلاقیت و روش‌های تدریس نوآورانه طراحی و اجرا شود. همچنین، بهبود فضای فیزیکی و روان‌شناختی کلاس‌های درس، تأمین امکانات و منابع هنری متنوع و توسعه رویکردهای فعال، اکتشافی و مشارکتی در آموزش هنر در اولویت سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های آموزشی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 27 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری 29 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1405